Sloveni

Soti nan Wikipedia, ansiklopedi gratis.
Ale nan navigasyon Ale nan rechèch
Sloveni
Sloveni - Drapo Sloveni - Manto
( detay ) ( detay )
Sloveni - Lokalizasyon
Sloveni (vèt fonse) nan Inyon Ewopeyen an (vèt limyè)
Done administratif
Non konplè Repiblik Sloveni
Non ofisyèl Republika Slovenija
Lang ofisyèl yo Sloveni
Lòt lang Ofisyèl Italyen ak Ongwa nan nivo lokal [1] [2]
Kapital Blason ville si Ljubljana (Slovénie) .svg Ljubljana (292 988 abitan / 2018)
Politik
Fòm gouvènman an Repiblik palmantè [3]
Prezidan Repiblik la Borut Pahor
premye Minis Janez Janša
Endepandans Soti nan RSF nan Yougoslavi ,
25 jen 1991
Antre nan Nasyonzini an 22 me 1992
Antre nan Inyon Ewopeyen an 1 me 2004
Sifas
Total 20 273 km² ( 150º )
% nan dlo 0.6%
Popilasyon
Total 2 111 461 [4] ab. (2020) ( 142º )
Dansite 103 abitan / km²
To kwasans -0,26% (estimasyon 2015) [5]
Non moun ki rete yo Sloveni
Jewografi
Kontinan Ewòp
Fwontyè Itali , Otrich , Ongri , Kwoasi
Lag jè UTC + 1
Ekonomi
Lajan lajan ewo
GDP (nominal) 56 920 [6] milyon € (2019)
GDP per capita (nominal) 27 506 [6] $ (2019) ( 36º )
GDP ( PPP ) 80 375 [7] milyon dola (2019) ( 88º )
GDP per capita ( PPP ) 38,841 [6] $ (2019) ( 39º )
ISU (2014) 0,890 (trè wo) ( 25º )
Fètilite 1.6 (2010) [8]
Divès
ISO 3166 kòd WI , SVN, 705
TLD .si , .eu
Prefiks tel. +386
Otom. SLO
Im nasyonal Zdravljica (7th vèsè)
Jou ferye nasyonal la 25 jen
Sloveni - Map
Manm Inyon Ewopeyen depi 1 Me 2004
Manm NATOganizasyon Trete Nò Atlantik depi 29 Mas 2004
Manm Nasyonzini depi 22 me 1992
Istorik evolisyon
Eta anvan an Yougoslavi Yougoslavi
( Drapo Sloveni (1945-1991) .svg RS Sloveni )

Kowòdone : 46 ° N 15 ° E / 46 ° N 15 ° E 46; 15

Sloveni , ofisyèlman Repiblik Sloveni (nan Sloveni Republika Slovenija , nan Ongwa Szlovén Köztársaság ), se yon eta souveren nan Ewòp santral , entoure nan lwès la pa Itali ( jilyen-venesi Giulia ), nan nò a pa Otrich , nan lès ak Ongri ak Kwoasi nan sid la, neglijans lanmè a Adriyatik nan sid-lwès la ( Gòlf nan triyèst ). Kapital li se Ljubljana .

Sloveni te yon manm nan Inyon Ewopeyen an depi 1 me 2004 ak lajan nasyonal la depi 1 janvye 2007 se euro a , ki ranplase tolar la Sloveni , adopte an 1991 apre endepandans; anvan lajan an te dina yougoslav la . Yon kominote endijèn Italyen ap viv nan rejyon an Istrian nan peyi a, pandan y ap yon sèl la Ongwa ki sitye nan zòn nan fwontyè lès; Imigrasyon Sèb ak Bosnyen-Erzegovin ap grandi. Jou a Sloveni Nasyonal , osi byen ke yon sèl la kwoasyen, rive sou 25 jen, anivèsè a nan deklarasyon an 1991 nan endepandans li nan Repiblik Federal Sosyalis nan Yougoslavi .

Istwa

Icône loup mgx2.svg Menm sijè an detay: Istwa nan Sloveni .

Istwa a nan teritwa a nan Sloveni ak sa yo ki an moun yo Sloveni mare ak evènman yo nan pouvwa vwazen sou syèk yo. Se devlopman sou tan nan istwa Sloveni ki te swiv pa refere li a pwovens istorik li yo : Carniola nan sant la, pòsyon sid la nan Styria sou bò solèy leve a, ak zòn nan alpine-kotyè nan lwès la.

Pandan Anpi Women an , te teritwa a nan eta a jodi a divize ant rejyon an nan Venetia et Histria nan lwès la, ak pwovens lan nan Pannonia sou bò solèy leve a, separe pa yon liy fwontyè sou alp yo Julian ak Karst la ki pral retounen plizyè fwa nan evènman istorik la. Apre sezon otòn la nan Anpi a, peyi a te vin yon pati nan Peyi Wa ki nan Odoacer ak Lè sa a, nan yon sèl la ostrogotik , pandan ke yo nan sizyèm syèk la moun yo Slavic Sid rete nan zòn nan, nan ki Slovèn aktyèl yo ka remonte tounen.

Nan syèk la VIII zòn nan te pase anba dominasyon an nan Frank yo ak nan 788 Carniola te Christianized pa patriyarka a nan Aquileia . Anba Charlemagne , Carniola te yon pati nan Marca del jilyen an , men Lè sa a, te vin tounen yon Margraviate otonòm, gouvène pa yon Margrave nan etnik slav ki baze nan Kranj , sijè a chèf yo nan Carinthia . Zòn lwès alpine-kotyè a, nan lòt men an, kontinye fè pati istorik jilyen.

Nan 10yèm syèk la, plizyè ti bouk ak fon nan zòn nan te agrégées, kwake byen lwen, nan Prensipès Episkopal nan zòn Alman an, pandan ke nan 1071 tou Carniola te sibi jiridiksyon eksklizyon nan Patriyach yo nan Aquileia. Sa yo te bay li kòm yon fey bay fanmi Babenberg la , konsa yo te kòmanse kosyon istorik ak leta ant Sloveni ak Otrich. Nan 1245 , Frederick II nan Babenberg , Duke nan Otrich ak Styria, tou jwenn tit la nan duche nan Carniola. Nan 1278 , vil la nan Koper ak zòn nan kotyè Istrian fèmen nan li, ki te deja fè pati Patriyarka a, ansanm Repiblik la nan Venice .

Te swiv yon peryòd de gouvènman nan kay la nan Carinthia ak Tirol , ki te deja chèf nan zòn nan Gorizia , men sou lanmò nan Henry nan Carinthia ak Tirol nan 1335 , Carinthia, Carniola, Styria ak lòt byen yo te asiyen pa Anperè a. Ludovico il Bavaro pou Otto IV de Habsburg . Soti nan 1335 Se poutèt sa, te kòmanse peryòd la long nan dominasyon Habsburg nan prezan-jou Sloveni, ki te fini sèlman apre sis syèk nan 1918 .

Apre boulvèsman yo ak chanjman kontinyèl nan fwontyè yo nan epòk Napoleyon an , laj Retablisman an tetou anèksyon nan Anpi Ostralyen an nan peyi ki te fè pati Repiblik la nan Venice , ki gen ladan Koper ak kòt la Istrian.

Apre Premye Gè Mondyal la ak sezon otòn la nan Anpi Ostwo-Ongwa a , pi fò nan prezan-jou Sloveni te antre nan Peyi Wa ki fenk fèt nan Yougoslavi ("Ini nan Sèb yo, Kwoas ak Sloveni"); pandan yon lòt pati, ki koresponn ak fon Isonzo a , zòn Idria ak Postojna ak pati Karst- Istryen an, kote te gen yon popilasyon etnik Sloveni (minorite sou tout kot yo ak nan pi gwo sant yo, majorite nan enteryè a), te atribiye a Wayòm Itali .

Pandan Dezyèm Gè Mondyal la , an 1941 , Yougoslavi te anvayi pa lame yo Aks, ak Sloveni te divize ant Itali (ak kreyasyon Pwovens Ljubljana ), Almay ak Ongri . Nan menm peryòd sa a, popilasyon Alman an nan zile lengwistik Gottschee te lajman ekspilse, ak zòn nan repwouve ak Sloveni soti nan zòn nan anba okipasyon Ongwa. Soti nan mwa septanm 1943 zòn nan te deja anekse pa Itali tou te okipe pa Twazyèm Reich la , e li te vin yon pati nan Adriyatik Zòn kotyè Operasyon yo .

Nan fen lagè a, an 1947 , Sloveni, ki te vin yon repiblik federasyon nan Yougoslavi sosyalis , te jwenn yon gwo pati nan peyi yo nan Peyi Wa ki nan peyi Itali konkeri pa fòmasyon yo Slav-kominis nan Tito , agrandi jiska Isonzo a , nan Karst la ak enkòpore pi fò nan alp yo Julian . Popilasyon natif natal Italyen an, menm kote li te dominan (tankou sou kòt la), kite teritwa a ak egzòd la Julian-Dalmatian . An 1954 , ak repwesyon nan Teritwa a gratis nan triyèst , Yougoslavi Sloveni tou anekse pòsyon nò a nan zòn B , ki koresponn ak vil la nan Koper ak anviwònman li yo, konsa pran rivaj la nan sid Gòlf la nan triyèst ak yon priz nan Adriyatik la Lanmè . Fwontyè sid la ak Kwoasi te olye fiks sou kouran an Dragogna .

Sou 25 jen, 1991 , Sloveni te deklare endepandans li nan men Yougoslavi, ak parèt relativman eparye nan konfli a ki imedyatman leve, yo rele lagè a dis-jou , jwenn rekonesans an nan souverènte li yo nan mwa sa yo. [9] Peyi a konsa jere yo pa dwe patisipe militèman nan evènman ki vin apre nan lagè yo Yougoslavi .

Avèk endepandans lan kòmanse yon rapwòchman nan nasyon an nan kontèks istorik-politik la nan Ewòp Santral , nan ki anpil nan istwa li te pran plas. An 2004 Sloveni rantre nan Inyon Ewopeyen an ak NATOganizasyon Trete Nò Atlantik , ak nan 2007 li adopte euro yo kòm lajan li yo.

Jewografi

Icône loup mgx2.svg Menm sijè an detay: Jewografi nan Sloveni .

Sloveni sitiye nan sant-sid Ewòp , ant alp la ak penensil la Balkan , ak yon zòn nan 20 273 km² (yon zòn egal a sa yo ki an Puglia ) li se dezyèm lan pi piti a nan mitan ansyen repiblik yo yougoslavi apre Montenegwo .

Mòfoloji

Mount Tricorno ( Triglav )

Pifò nan teritwa a Sloveni sitiye plis pase 200 m anwo nivo lanmè. Li ka divize an twa zòn: plato karstik la ( Kras ), ant fwontyè a ak Itali ak Ljubljana ; zòn nan alpine ak pre- alpine ki okipe pi fò nan peyi a ak yon teren nan plenn Pannonian sou bò solèy leve a nan direksyon pou Ongri .

Plato karstik la karakterize pa wòch kalkè ki sijè a fenomèn karakteristik ki rele karst ki enplike nan fòmasyon nan kavite anba tè nan ki pafwa menm kou dlo koule.

Se zòn nan Alpine konpoze, ki soti nan lwès sou bò solèy leve:

Anplis Tricorno a, pami mòn ki pi wo nan peyi a gen Škrlatica (2 740 m), Mangart (2 677 m), mòn Canin ( Kanin , 2 587 m), Grintovec (2 558 m), mòn Nero ( Krn , 2 245 m).

Idrografi

Kat rivyè prensipal yo nan peyi a se:

Pi gwo lak la se sa ki nan Cerknica , ki ka rive nan 38 km²: basen sa a gen karakteristik nan ranpli ak vide detanzantan akòz prezans nan rivyè karst ak sinkholes nan tè ki anba a; li pa janm rive nan fon ki pi gran pase 3 m. Dezyèm pi gwo lak la se sa ki nan Bohinj , nan pye Tricorno a, ak yon zòn nan 3,28 km². Yon lòt lak merite mansyone, byenke ti nan gwosè, se Lake Bled : li gen yon zòn nan jis 1.45 km² epi li ka rive jwenn yon pwofondè de 30 m. Nan sant la nan lak la gen yon zile epi li se sèlman zile natirèl la nan Sloveni.

Kòt la Sloveni don Gòlf la nan triyèst pou apeprè 46.6 km ak se sitou wòch.

Klima

Klima a se sub- Mediterane sou kòt la, alpine sou mòn yo ak kontinantal , ak ete cho (souvan bese pa altitid la) ak sezon fredi frèt, nan plato yo lès ak fon.

Tanperati mwayèn anyèl la sou kòt Adriyatik ( Portorož ) se 13,8 ° C , ak yon mwayèn de 4,9 ° C pou mwa ki pi frèt la, janvye , ak 23,3 ° C pou mwa ki pi cho a, jiyè . [10] ; an Ljubljana , ki chita nan prèske 400 mèt anwo nivo lanmè nan zòn santral la, valè sa yo gout respektivman a 9,3 ° C pou mwayèn anyèl la, -1,1 ° C pou mwayèn janvye a ak 19,2 ° C pou mwayèn jiyè a. [11]

Presipitasyon se varyab, ak valè alantou 1 000 mm sou kòt la, 800 mm nan sid-bò solèy leve a ak 1 400 mm nan santral Sloveni; ansanm ark la Alpine, nan zòn yo orografik pi bon ekspoze a kouran imid, li ka rive jwenn 3 500 mm.

Sosyete

Sloveni gen 2 045 901 moun ki rete nan fen 2010 la . [12]

Natif Natal Sloveni kominote nasyonal egziste nan tout kat peyi vwazen: nan peyi Itali (nan pwovens yo nan triyèst, Gorizia ak Udine) ant 70,000 ak 80,000 moun yo estime, nan Otrich (nan Carinthia ant 20,000 ak 40,000 moun yo estime, pandan ke yo nan Styria 5,000) , nan Ongri (3.500 Sloveni yo estime nan Porabje); tou nan Kwoasi gen yon kominote Sloveni otoktòn nasyonal, nan nò Istria, nan Fiumano a, nan Gorski Kotar la ak nan Medžimurje a, men tou, tou pre rivyè yo Kolpa ak Sotla ak nimewo yo estime a sou 3.500 moun; an Kwoasi gen tou yon gwo kominote Sloveni nan imigran, estime a 10,000 moun [13] ).

Evolisyon demografik

To kwasans anyèl la se 0.12% (2000 estimasyon). Esperans lavi se 74 ane pou gason ak 81 ane pou fanm; mòtalite tibebe a se 4.1 pou chak mil.

Anviwon 51% nan popilasyon an ap viv nan zòn iben, rès 49% nan zòn riral yo; dansite popilasyon an, nan 2010 , te 101,4 moun pou chak km².

Sloveni klase 18 nan mond lan pou to swisid la. [14]

Etnisite ak kominote li yo

Pi gwo gwoup etnik la se Sloveni a , respire distribiye nan tout peyi a. Genyen tou de minorite istorik endijèn, yon sèl Italyen an (konsantre nan kòt la ) ak yon sèl Ongwa (nan lòt bò dlo a ), rekonèt pa Konstitisyon an, ak ki plas yo garanti nan Palman an. Gen anpil gwoup etnik ki soti nan lòt ansyen repiblik yougoslavi , sitou Sèb , Kowat , Bosnyen , ak Albanyen . Isit la yo se done ki soti nan resansman an 2002:

Prezans endijèn Italyen yo

Icône loup mgx2.svg Sijè a menm an detay: Julian Dalmatian Egzòd , Italyen soti nan Sloveni ak Inyon Italyen an .
Bileng Slolveno-Italyen siy nan Piran , Istria

Italyen yo nan Sloveni reprezante yon minorite rezidyèl nan moun ki endijèn popilasyon Italyen ki te viv pou syèk ak nan gwo kantite, kot yo nan Istria ak lavil prensipal yo nan sa a, ki te teritwa nan Repiblik la nan Venice . Nan Istria, dapre resansman yo Ostralyen ki kolekte deklarasyon yo ki gen rapò ak lang lan nan itilize nan 1880, 1890, 1900 ak 1910, nan rejyon an jewografik Istrian moun kap pale Italyen yo konte soti nan 37,59% (1910) a 41,66% (1880) nan popilasyon total, konsantre nan zòn lwès kotyè yo kote yo te rive nan 90%. Yo te soufri yon rediksyon radikal akòz egzòd la Julian Dalmatian , ki te koze pa okipasyon an nan teritwa a pa lame a Yougoslavi pandan Dezyèm Gè Mondyal la ak pa pèsekisyon yo perpétuer pa sa a kont popilasyon Italyen an, ki yo konnen kòm " masak. Nan sinkholes yo ".

Selon resansman Sloveni 2002 nan Sloveni gen 3 762 abitan ki gen nasyonalite Italyen, ki òganize nan Inyon Italyen an . Yo anseye lang Italyen an nan enstitisyon leta nan 9 jadendanfan, 3 lekòl elemantè, 3 lekòl presegondè, de lekòl segondè ak nan yon enstiti pwofesyonèl (tout nan zòn kotyè a). Pi gwo kominote Italyen yo nan Ankaran , Koper , Piran ak Isola d'Istria ki se tout kat Sloveni-Italyen minisipalite bileng yo. Anplis de sa, se kominote a Italyen garanti yon plas nan Palman an Sloveni , okipe kontinyèlman pa Roberto Battelli soti nan 1990 a 2018, ki moun ki te ranplase pa Felice Žiža ak eleksyon yo 2018. [15]

Prezans endijèn Ongwa yo

Kominote Ongwa a sitou konsantre nan twa minisipalite lòt bò dlo ki se bileng Sloveni-Ongwa. Se kominote a Ongwa tou garanti yon plas nan Palman an Sloveni.

Relijyon

Icône loup mgx2.svg Menm sijè an detay: Legliz Katolik nan Sloveni .

Selon done ki soti nan resansman 2002 a [16], popilasyon Sloveni a divize an:

Lang

Icône loup mgx2.svg Menm sijè an detay: Lang Sloveni .

Lang ofisyèl lan nan tout teritwa a se Sloveni . Li antoure pa Italyen nan kat minisipalite kotyè Ankaran , Koper , Island Istria ak Piran , ak Ongwa nan twa minisipalite Oltremura ( Dobrovnik / Dobrónak , Hodoš / Hodos ak Lendava / Lendva ). Moun ki pale Italyen natif natal yo se 3 762 (0.18% nan popilasyon an), pandan y ap lang Italyen an pale, kòm yon lang etranje, pa 15% nan popilasyon an (309 400 moun) [17] . Sloveni, Italyen ak Ongwa se lang ki nan lis kòm ofisyèl nan Konstitisyon an. Konsa, tout lwa ak dokiman ki enterese nasyonal yo ekri nan tout twa lang yo, menm jan ak paspò yo. Anplis de sa, sitwayen Sloveni ki pale Italyen ak Ongwa yo gen dwa omwen yon plas nan Palman Sloveni an . Lòt dokiman piblik yo trase nan Sloveni, pandan ke yo tou trase nan Italyen ak Ongwa nan zòn kote sa yo gen, ansanm ak Sloveni, estati a nan lang ofisyèl yo.

Politik

Sistèm leta

Icône loup mgx2.svg Menm sijè an detay: Politik nan Sloveni .

Sloveni se yon repiblik palmantè [3] .

Palman an

Icône loup mgx2.svg Menm sijè an detay: Palman Sloveni .

Nan Sloveni gen yon bikameralism enpafè, ki vle di ke de branch Palman an pa gen menm pouvwa yo.

Icône loup mgx2.svg Menm sijè an detay: Asanble Nasyonal (Sloveni) .

Asanble Nasyonal la ( Državni Zbor ) gen 90 manm, eli ak yon sistèm elektoral melanje majorite-pwopòsyonèl dirèkteman pa sitwayen yo, ak de plas rezève pou Italyen ak Ongwa kominote endijèn nasyonal yo. Manda a se kat ane. Asanble Nasyonal la bay oswa revoke konfyans nan Gouvènman an, sou pwopozisyon Premye Minis la, nonmen ak ranvwaye minis yo epi ratifye trete entènasyonal yo avèk yon majorite nan 2/3 nan manm li yo (60), osi byen ke rele referandòm obligatwa a pou ratifikasyon nan menm bagay la. Inisyativ lejislatif la fè pati depite yo ak Gouvènman an. Yon lwa kapab tou pwopoze pa 5,000 votè yo.

Icône loup mgx2.svg Menm sijè an detay: Konsèy Nasyonal (Sloveni) .

Konsèy Nasyonal la ( Državni Svet ) , sena Sloveni a, gen 40 plas divize jan sa a:

  • kat reprezantan anplwayè yo;
  • kat reprezantan anplwaye;
  • kat reprezantan kiltivatè, atizan ak endependan;
  • sis reprezantan ki soti nan sektè ki pa ekonomik nan aktivite;
  • ven-de reprezantan ki nan enterè lokal yo.

Konsèy Nasyonal la pwopoze adopsyon lwa bay Asanble Nasyonal la epi eksprime opinyon li sou tout zafè ki nan konpetans li bay Asanble Nasyonal la. Anvan promulgasyon yon lwa, li ka mande yon dezyèm rezolisyon nan men Asanble Nasyonal la, li ka mande yon ankèt sou zafè piblik, li ka mande pou yon referandòm fèt. Eleksyon an nan Konsèy Nasyonal la pran plas chak senk ane.

Prezidan Repiblik la

Icône loup mgx2.svg Sijè a menm an detay: Prezidan nan Sloveni .

Prezidan Repiblik la eli pa pèp la pou yon manda senk ane. Li ka sèlman eli de fwa nan yon ranje.

Li reprezante inite nasyon an e se tèt fòs lame yo. Li te tou pibliye lwa, akredite diplomat Sloveni aletranje epi li resevwa kalifikasyon yo nan sa yo etranje nan Sloveni, pibliye trete entènasyonal yo.

Gouvènman

Icône loup mgx2.svg Menm sijè an detay: Premye Minis nan Sloveni .

Se Gouvènman an ki gen ladan Prezidan an ak minis yo. Nan esfè a nan konpetans yo, Gouvènman an ak minis endividyèl yo otonòm ak responsab nan Asanble Nasyonal la. Prezidan Repiblik la, apre konsiltasyon ak lidè gwoup depite yo, prezante kandida pou Prezidan Gouvènman an bay Asanble Nasyonal la. Asanble Prezidan Gouvènman an eli pa majorite vòt tout depite yo. Minis yo nonmen ak ranvwaye pa Asanble Nasyonal la sou pwopozisyon Prezidan Gouvènman an. Anvan yo nonmen li, minis yo pwopoze a dwe parèt devan komite konpetan nan Asanble a epi reponn kesyon yo.

Jidisyè

Nan tèt la nan sistèm jidisyè a se Tribinal Siprèm lan. Asanble Nasyonal la chwazi jij yo sou pwopozisyon Konsèy Jidisyè a. Konsèy Jidisyè a fèt ak onz manm: senk yo eli sou pwopozisyon Prezidan Repiblik la pa Asanble Nasyonal la, pandan sis yo eli nan pwòp ran yo nan mitan jij yo.

Tribinal Konstitisyonèl

Li konpoze de nèf jij ke Asanble Nasyonal la eli sou pwopozisyon Prezidan Repiblik la. Se prezidan li ki eli nan li pa bilten vòt sekrè epi li kenbe manda li pou twa zan. Li jije sou konfòmite nan lwa ki gen rapò ak Konstitisyon an, lwa ak règleman ki gen rapò ak ratifye trete entènasyonal yo ak ki gen rapò ak prensip yo nan lwa entènasyonal , règleman ki gen rapò ak Konstitisyon an ak lwa yo.

Portrait nan powèt la Sloveni Lafrans Prešeren - otè nan powèm nan " Zdravljica ", ki soti nan ki Slovèn im nasyonal la te pran.

Im nasyonal nan Repiblik la nan Sloveni

Icône loup mgx2.svg Menm sijè an detay: Zdravljica .
Živé naj vsi naródi, Tout pèp ap viv
ki hrepené dočakat dan, ki moun ki anvi pou jounen an
pa, koder sonce hodi, nan ki dezakò yo pral elimine nan mond lan
prepir iz svéta bo pregnan, ak nan ki chak nan konpatriyot nou yo
soti nan rojak pral gratis,
prost bo vsak, ak nan ki vwazen an
ne vrag, le sosed bo mejak! pa yon dyab, men li pral yon zanmi!

Relasyon ak Inyon Ewopeyen an

Icône loup mgx2.svg Sijè a menm an detay: elajisman Inyon Ewopeyen nan East 2004-2007 la .

Sa yo se etap sa yo deja kouvri nan pwosesis entegrasyon an:

Dat oswa peryòd Evènman
10 jen 1996 Soumèt aplikasyon pou manm ou an.
31 Mas 1998 Louvri negosyasyon asansyon Inyon Ewopeyen an.
13 desanm 2002 Fèmen negosyasyon asansyon Inyon Ewopeyen an.
23 Mas 2003 Pa vle di nan yon referandòm popilè, Sloveni yo apwouve ratifikasyon an nan Trete Aksè nan Inyon Ewopeyen an.
14 avril 2003 Konsèy Ewopeyen an apwouve asansyon Sloveni nan Inyon Ewopeyen an.
16 avril 2003 Nan Atèn li te siyen Trete Aksè nan Inyon Ewopeyen an.
1 me 2004 Vin yon manm nan Inyon Ewopeyen an.
2 Mas 2006 Li soumèt yon demann yo dwe soumèt nan egzamen an sou kritè yo dirèksyon .
15 ak 16 Me 2006 Bank Santral Ewopeyen an ak Komisyon Ewopeyen an pibliye rapò yo sou konfòmite Sloveni ak paramèt Maastricht yo , kote yo pwopoze manm Sloveni nan eurozone a apati 2007.
16 jen 2006 Konsèy Ewopeyen an otorize adopsyon an nan euro a pou Sloveni
11 jiyè 2006 Apre desizyon an nan tèt yo nan eta a oswa gouvènman an, minis yo nan ekonomi ak finans ( Ecofin ) abroge derogasyon an te jwi pou adopsyon an nan lajan an sèl, mete pousantaj konvèsyon sa a ki paka chanje: 1 euro = 239.640 talè Sloveni .
1 janvye 2007 Li adopte euro yo , ki definitivman ranplase tolar la Sloveni sou 14 janvye.
21 desanm 2007 Li suiv akò changent yo .
1ye semès 2008 Li kenbe prezidans wotasyon Inyon Ewopeyen an , premye pami nouvo eta manm yo.

Subdivizyon istorik ak administratif

Rejyon estatistik

Slov-reg.PNG
Icône loup mgx2.svg Menm sijè an detay: rejyon estatistik nan Sloveni .

Sloveni divize an 12 rejyon estatistik ( Statistične regije ), ki pa nan yon nati administratif, men sèlman nan yon nati estatistik. Chak se te fè leve nan divès minisipalite ( občina ) pou yon total de 210, ki 12 ak estati a nan yon vil ( mestna občina ).

Pwovens tradisyonèl yo

Icône loup mgx2.svg Menm sijè an detay: pwovens Sloveni .
1: Primorska ( Kòt )
2: Kranjska ( Carniola )
2a: Gorenjska ( Upper Carniola )
2b: Notranjska ( Inner Carniola )
2c: Dolenjska ak Bela Krajina ( Lower Carniola ak Blan Carniola )
3: Koroška ( Carinthia )
4: Štajerska ( Styria )
5: Prekmurje ( Oltremura )

Sloveni kapab divize tou an 7 pwovens tradisyonèl ( pokrajine ), san okenn valè administratif men sèlman istorik ak kiltirèl.

  1. Kòt Sloveni ( Primorska )
  2. Carniola ( Kranjska )
    2nd Upper Carniola ( Gorenjska )
    2b Carniola interna ( Notranjska )
    2c Bassa Carniola ( Dolenjska ) e Marca Bianca ( Bela Krajina )
  3. Carinzia slovena ( Koroška )
  4. Stiria slovena ( Štajerska )
  5. Oltremura ( Prekmurje )

Rivendicazioni territoriali

La Slovenia confina a nord con l'Austria e l'Ungheria, a est ea sud con la Croazia, a ovest con l'Italia.

Esistono attualmente varie dispute di confine con la Croazia. La Slovenia richiede la cessione da parte della Croazia di alcune delle sue acque territoriali a ovest di Umago per potere accedere direttamente alle acque internazionali . Altre controversie tra le due ex repubbliche jugoslave riguardano l'assegnazione di alcune piccole unità catastali nei pressi del monte Gorjanci e lungo il fiume Mura .

Città principali

Magnifying glass icon mgx2.svg Lo stesso argomento in dettaglio: Comuni della Slovenia e Città della Slovenia .

Di seguito sono riportati i comuni sloveni superiori ai 25.000 abitanti [18] , ordinati per popolazione:

Città Abitanti
Lubiana (Ljubljana) 289.518
Maribor (Marburgo sulla Drava) 110.871
Kranj (Craimburgo o Carnio) 55.950
Celje (Cilli o Celie) 49.377
Novo mesto 36.533
Domžale 35.675
Velenje 32.802
Nova Gorica 31.638
Kamnik 29.487
Krško 25.833
Slovenska Bistrica 25.524
Capodistria (Koper) 25.521

Istituzioni

Università

La prima e la più grande università della Slovenia venne fondata nel 1919 : si tratta dell' Università di Lubiana .

Economia

Magnifying glass icon mgx2.svg Lo stesso argomento in dettaglio: Economia della Slovenia .
Slovenia

Settore primario

L'agricoltura occupa il 6% del PIL (in particolar modo grano e granturco). [19]

Degno di nota è il grande proliferare di imprese di import/export grazie alla posizione strategica della nazione, che ne ha determinato sempre un crocevia. Il settore del commercio, in generale, contribuisce al 10,8% del PIL. [19]

Settore secondario

All'interno dell'economia slovena, il settore industriale è quello più significativo, occupando il 40% del PIL. In particolar modo sono sviluppati l'industria siderurgica e del legno, mentre sono in forte crescita l'industria elettronica, elettrodomestici e trasporti. [19] In particolar modo, nonostante le ridotte dimensioni della Nazione, la Slovenia può contare su Petrol , compagnia petrolifera nazionale equivalente in Italia all' Eni .

Settore terziario

Il settore economico turistico è prevalentemente montano, mentre rimane marginale il settore turistico balneare data la scarsa estensione delle coste. Fra le zone di un certo rilievo vanno menzionate le grotte di Postumia ( Postojna ) e il lago di Bled .

Molto importante per l'economia slovena è il gioco d'azzardo: molto frequentati sono i casinò , soprattutto quelli sul confine italiano a Nova Gorica .

Trasporti

Magnifying glass icon mgx2.svg Lo stesso argomento in dettaglio: Trasporti in Slovenia .

L'infrastruttura stradale dispone di una rete autostradale in via di ammodernamento. Dal 1º luglio 2008 è obbligatorio l'uso di un bollino ( vinjeta ), che può avere validità settimanale, mensile, semestrale od annuale, per percorrere tutte le autostrade e le superstrade slovene.

La Slovenia dispone di tre aeroporti internazionali: l' Aeroporto di Lubiana-Brnik , intitolato a Jože Pučnik ( Letališče Jožeta Pučnika Ljubljana ), che si trova a Brnik , 26 km a nord della capitale, l' Aeroporto di Maribor-Orehova Vas intitolato a Eduardo Rusjan presso Slivnica e l' aeroporto di Portorose presso Sicciole . Ci sono poi altri aeroporti minori .

La compagnia aerea nazionale è stata (dichiarò il fallimento nel 2019) l' Adria Airways .

Lungo il fiume Sava corre la linea ferroviaria che collega la Germania e l' Austria con i Balcani . Un'altra importante linea ferroviaria che attraversa la Slovenia parte da Trieste in Italia ed arriva in Ungheria , attualmente in fase di ammodernamento nell'ambito del progetto del corridoio V .

Ambiente

È prevalentemente montuoso/collinare. È attraversata da 2 fiumi principali: Drava e Sava

Il parco nazionale del Tricorno è l'unico parco nazionale della Slovenia e si trova nel nord ovest del paese, non lontano dalla frontiera italiana ed austriaca.

Cultura

Letteratura

Magnifying glass icon mgx2.svg Lo stesso argomento in dettaglio: Letteratura slovena .

La produzione letteraria slovena ebbe un primo periodo di splendore nel xvi secolo con la Riforma: si distinse la figura di Primož Trubar , Jurij Dalmatin , traduttore della Bibbia in lingua slovena e Adam Bohorič , autore, nel 1584, della prima grammatica slovena.

Nel XIX secolo la letteratura slovena raggiunge il momento di massimo splendore con Ivan Cankar nel romanzo e soprattutto con France Prešeren , il poeta nazionale sloveno, autore della poesia Zdravljica (oggi inno nazionale sloveno), la cui figura oggi è celebrata, il giorno della sua morte, l' 8 febbraio , con il Giorno della Cultura Slovena.

Arte

Magnifying glass icon mgx2.svg Lo stesso argomento in dettaglio: Panjska končnica .

Nel campo dell'architettura nel XX secolo si afferma la figura di Jože Plečnik , considerato spesso l'architetto sloveno più importante [20] .

Musica

Tra i musicisti e cantanti che si sono maggiormente distinti ricordiamo, tra gli altri, Rebeka Dremelj e soprattutto Slavko Avsenik , re del folk sloveno, interprete di canzoni famose come Na Golici (1955): questa canzone ebbe un notevole successo a livello mondiale. [21]

Nell'ambito della musica colta è da ricordare Matija Bravničar , tra i primi compositori sinfonici della Slovenia, presidente dell' Unione dei compositori iugoslavi e membro dell' Accademia slovena delle Scienze e delle Arti . [22]

Scienza

Matematica

Nel XVIII secolo si distinse la figura di Jurij Vega , che diede importanti contributi nel campo dei logaritmi , e propose un sistema metrico decimale , in seguito adottato, nel 1871, dal'Impero asburgico di allora.

Apicoltura

Nel XVIII secolo si affermò la figura dell'apicoltore sloveno Anton Janša (1734-1773), pioniere della apicoltura moderna: la sua figura ha assunto rilevanza internazionale in quanto il 20 maggio di ogni anno, in onore alla sua data di nascita, si celebra la Giornata mondiale delle api [23] .

Slovenia nello spazio

3 settembre 2020 : vengono lanciati Trisat e Nemo HD i primi satelliti sloveni nello spazio [24] .

Sport

Sci alpino

Pallacanestro

Ciclismo

Anche nel ciclismo la Slovenia presenta importanti personalità: tra questi ricordiamo il ciclista su strada Tadej Pogačar , vincitore del Tour de France 2020 e del Tour de France 2021 : all'età di 22 anni meno un giorno è il 2° ciclista più giovane ad aver vinto il Tour;

Primož Roglič , leader della Vuelta a España 2019 e Vuelta a España 2020 e della prova a cronometro dei Giochi della XXXII Olimpiade , oltre che vincitore di svariate tappe dei grandi giri.

Calcio

La Nazionale di calcio della Slovenia , che ha giocato la sua prima gara nel 1992, un anno dopo la separazione dalla Jugoslavia, ha come attuale capocannoniere Zlatko Zahovič , con 35 reti.

Ginnastica artistica

Uno dei più importanti ginnasta iugoslavi naturalizzato sloveno fu Leon Štukelj , vincitore di diverse medaglie d'oro sia alle Olimpiadi che ai campionati mondiali.

Giochi olimpici

Magnifying glass icon mgx2.svg Lo stesso argomento in dettaglio: Slovenia ai Giochi olimpici .

Tra le più titolate campionesse olimpiche slovene ricordiamo Tina Maze , nello sci alpino, con 2 ori e due argenti.

La prima medaglia d'oro olimpica per la Slovenia venne dal canottaggio, ai Giochi olimpici di Sydney 2000, con Iztok Čop e Luka Špik , nel due di coppia.

Tradizioni e folclore

Una delle rappresentazioni sacre in lingua slovena celebri è la Passione di Škofja Loka , riproposta nel 1999 e nell'anno del Giubileo, il 2000. Si tratta del più antico libro conservato sulla Passione di Cristo.

Gastronomia

Magnifying glass icon mgx2.svg Lo stesso argomento in dettaglio: Cucina slovena .

Nell'ambito della gastronomia slovena possiamo ritrovare un tipo di cucina che va da quella della Pannonia, delle Alpi, a quella della penisola balcanica, fino ad arrivare alla cucina mediterranea.

Festività e ricorrenze nazionali

Data Nome Nome sloveno Significato
8 febbraio Giorno di Prešeren, festa della cultura slovena Prešernov dan, slovenski kulturni praznik Celebra la cultura slovena. La data è in onore alla data della morte del poeta France Prešeren , nel 1849
27 aprile Giorno della rivolta contro l'occupante Dan upora proti okupatorju Celebra l'anniversario della nascita del Fronte di Liberazione del Popolo Sloveno , nel 1941
25 giugno Giorno della statualità
(festa nazionale slovena)
Dan državnosti Celebra l'indipendenza dalla RSF di Iugoslavia, nel 1991
15 settembre Festa del ritorno del Litorale sloveno alla madrepatria Dan vrnitve Primorske k matični domovini Celebra il ritorno del Litorale sloveno alla madrepatria, nel 1947 col trattato di Parigi fra l'Italia e le potenze alleate
26 dicembre Giorno dell'Indipendenza e dell'Unità Dan samostojnosti in enotnosti Celebra la proclamazione del referendum sull'indipendenza slovena, nel 1990

Note

  1. ^ Costituzione della Slovenia
  2. ^ Articolo 11 della costituzione slovena.
  3. ^ a b Slovenia (Atlante Geopolitico Treccani) , su treccani.it . URL consultato il 29 aprile 2015 .
  4. ^ https://www.stat.si/statweb/News/Index/8773
  5. ^ ( EN ) Population growth rate , in CIA World Factbook , Central Intelligence Agency . URL consultato il 12 gennaio 2015 .
  6. ^ a b c Report for Selected Countries and Subjects , su imf.org , IMF, 20 ottobre 2019.
  7. ^ Report for Selected Countries and Subjects , su imf.org , IMF, 20 ottobre 2019.
  8. ^ Tasso di fertilità nel 2010 , su data.worldbank.org . URL consultato il 12 febbraio 2013 .
  9. ^ Jože Pirjevec , Serbi, Croati, Sloveni , Il Mulino, 1995, ISBN 978-88-15-04852-3 , p.173: “Alle otto di sera del 26 giugno 1991 la bandiera jugoslava fu ammainata davanti al parlamento di Lubiana e sul pennone fu issato il tricolore bianco, rosso e blu, ornato (...) Vi erano raffigurati il mare, il monte Tricorno e tre stelle gialle; richiamo al passato (essendo il Tricorno il simbolo della Slovenia)”.
  10. ^ Temperature medie mensili di Portorose / Sito di WorldClimate
  11. ^ Temperature medie mensili di Lubiana - WorldClimate.com
  12. ^ dato del SURS ( Statistični Urad Republike Slovenije - Ufficio Statistico della Repubblica Slovena) , su stat.si . URL consultato il 24 gennaio 2011 . .
  13. ^ Copia archiviata , su uszs.gov.si . URL consultato il 1º marzo 2018 (archiviato dall' url originale il 1º marzo 2018) .
  14. ^ WHO World Health Organization .
  15. ^ ( SL ) E' Felice Žiža il rappresentante della CNI al Parlamento di Lubiana , su RTVSLO.si . URL consultato il 9 settembre 2020 .
  16. ^ Aleš Črnič, Mirt Komel, Marjan Smrke, Ksenija Šabec e Tina Vovk, Religious Pluralisation in Slovenia , in Teorija in praksa , vol. 50, n. 1, University of Ljubljana, Faculty of Sociology, Political Sciences and Journalism, 2013, pp. 205–232, 264, ISSN 0040-3598 ( WC · ACNP ) , COBISS 31869277. URL consultato il 26 gennaio 2017 (archiviato dall' url originale il 28 novembre 2016) .
  17. ^ ( EN ) Eurobarometre - Europeans and their languages
  18. ^ Popolazione al 1-1-2018
  19. ^ a b c www.diritto-internaziionale.com Archiviato il 28 luglio 2010 in Internet Archive .
  20. ^ https://www.slovenia.info/it/esperienze/cultura/scoprite-l-eredita-monumentale-di-joze-plecnik
  21. ^ Il re del folk sloveno: Slavko Avsenik , su temi.repubblica.it .
  22. ^ Bravničar, Matija , in Sapere.it , De Agostini . URL consultato il 25 settembre 2020 .
  23. ^ https://guidominciotti.blog.ilsole24ore.com/2019/05/18/20-maggio-torna-giornata-mondiale-api-per-salvaguardia-biodiversita/
  24. ^ ( EN ) First Slovenian Satellites Finally in Space [ Finalmente i primi satelli sloveni nello spazio ] , su total-slovenia-news.com .

Voci correlate

Altri progetti

Collegamenti esterni

Controllo di autorità VIAF ( EN ) 141826349 · ISNI ( EN ) 0000 0001 2110 9038 · LCCN ( EN ) n81035365 · GND ( DE ) 4055302-4 · NDL ( EN , JA ) 00577333 · WorldCat Identities ( EN ) lccn-n81035365