Marseille

Soti nan Wikipedia, ansiklopedi gratis.
Ale nan navigasyon Ale nan rechèch
Dekonbigasyon note.svg Disambiguation - Si ou ap chèche pou lòt siyifikasyon, gade Marseille (disambiguation) .
Marseille
komen
Ville de Marseille
Marseille - manto Marseille - Drapo
( detay )
Marseille - View
Kote
Leta Lafrans Lafrans
rejyon an Blason rejyon fr Provence-Alpes-Côte d'Azur.svg Provence-Alpes-Côte d'azur
Depatman Blason département fr Bouches-du-Rhône.svg Bouches nan Rhone la
Arondisman Marseille
Minisipal arondisman
Kanton Kanton de Marseille
Administrasyon
Majistra Benoît Payan ( PS ) soti nan 2020
Teritwa
Kowòdone 43 ° 17'51 "N 5 ° 22'38" E / 43.2975 ° N 5.377223 ° E 43.2975; 5.377223 (Marseille) Kowòdone : 43 ° 17'51 "N 5 ° 22'38" E / 43.2975 ° N 5.377223 ° E 43.2975; 5.377223 ( Marseille )
Altitid 12 m slm
Sifas 241 km²
Moun ki rete 869 815 [1] (2015)
Dansite 3 609,19 abitan / km²
Lòt enfòmasyon
Kòd postal 13001 a 13016
Prefiks 491 ak 496
Lag jè UTC + 1
INSEE kòd 13055
Non moun ki rete ( IT ) Marseille, Marsiliots

( FR ) marseillais

Deviz ACTIBUS IMMENSIS URBS FULGET MASSILIENSIS
Kartografi
Mappa di localizzazione: Francia
Marseille
Marseille
Sit entènèt enstitisyonèl

Marseille (an franse : Marseille [maʁ.sɛij (ə)] , an provensyal : Marselha oswa Marsiho , [Remak 1] an laten : Massilia oswa Massalia ; an grèk : Μασσαλία oswa Μασαλία) se pi gwo vil nan sid Lafrans, kapital nan rejyon an Provence-Alpes-Côte d'azur ak Bouches yo -du-Rhône depatman , osi byen ke premye a nan Frans, katriyèm nan Mediterane a ak nan nivo Ewopeyen an. [2] Te fonde pa moun Lagrès yo pandan antikite, li se youn nan pi ansyen vil franse yo. Lè ou konsidere kantite moun ki rete nan minisipalite a pou kont li, li se dezyèm pi gwo vil la an Frans , apre Pari . Metropolis li yo Aix-Marseille Provence ak 1 895 600 moun ki rete se tou dezyèm lan an Frans apre sa yo ki nan Greater Paris, men zòn nan iben nan Lyon depase de milyon moun ki rete, pafwa konpetisyon ak Marseille pou primasi a nan dezyèm vil an Frans.

Marseille te kapital Ewopeyen an nan Kilti nan 2013 , ansanm ak Košice .

Etimoloji

Marseille, alantou pò a fin vye granmoun

Li se surnome an franse cité phocéenne (vil la Phocean ), paske li te fonde nan 600 BC pa maren grèk ki soti nan Phocaea , Foça aktyèl la (yon toponim ki sitiye 60 km nò-lwès Smyrna , nan Latiki ) ak "phoceans" moun li yo toujou rele.

Dapre Time of Tauromenio , [3] lè Phocians yo ki te dirije pa Furio ak Perano (dapre Pompeo Trogo , oswa Proto, dapre Plutarko ) rive nan rivaj la nan sa ki te vin Marseille, yo te rankontre yon pechè. Perano, voye yon kòd sou li rele byen fò "Lig, pechè!" (nan ansyen Eolyèn : μασσαι αλίεως massé alieos! ), pou ede yo waf [4] .

Site pa Strabo kòm "Massalìa", pa Ptolemy kòm "Masalìa", mas - Alieus, li te kapab tou senpleman vle di "kay pechè nan" oswa, si ou vle apwòch " aliseo ", "kay nan van yo".

Gen anpil lòt pwopozisyon etimolojik, nan mitan ki pi byen li te ye a se youn nan ki sòti "Massalìa" (ak de S ) soti nan mas ("kay") ak salya (" salii "), peyi Sali yo , popilasyon natif natal liguryè nan kote, men pa gen okenn rezon pou moun Lagrès yo rele pwòp koloni pa yon non etranje.

Soti nan kiryozite, Arab la Marsīliyā (مرسيليا) sòti nan marsa , "pò".

Jewografi fizik

Teritwa

Marseille sitiye nan rejyon an Provence, nan sid la an Frans, tou pre bouch la nan Rhône la . Li sitiye sou kòt sid-lès nan Lafrans, konsa neglijans lanmè Mediterane a ak an patikilye Gòlf la nan lyon . Teritwa a nan vil la se sitou aksidante. Kòt li se pi popilè pou badlands li yo.

Klima

Icône loup mgx2.svg Menm sijè an detay: Estasyon meteyolojik Marseille .

Vil la nan Marseille ak anviwònman li yo jwi benefis ki genyen nan klima Mediterane a . Se sezon fredi karakterize pa frèt trè modere, pandan ke ete se cho, men byen vantile. Presipitasyon konsantre sitou nan otòn ak nan peryòd tranzisyon ant sezon fredi ak prentan ; an ete evènman sechrès pwolonje yo posib.

Istwa

Marseille nan 1575 .
Plèn sèn nan 1720 nan la Tourette (Marseille) , panèl pa Michel Serre ( Atger Mize , Montpellier ).
Marseille pandan gwo epidemi an nan 1720 .
Pò a nan Marseille ant 1890 ak 1900.
David Dellepiane : afich pou egzibisyon kolonyal 1906 la .
Destriksyon du quartier du Vieux-Port janvier 1943
Destriksyon nan distri pò a fin vye granmoun ( Vieux-Port ) nan mwa janvye 1943.

Phocians yo te fonde koloni Massalia nan 600 BC, nan yon moman patikilye istorik, yo te kòt la mikwo-Azyatik menase pa Lydians yo . Vil la nan Phocaea Se poutèt sa esansyèlman divize ant sipòtè ak opozan, lèt la pral epesir ranje ki nan premye kolon yo Masalioti.

Relasyon yo premye ak Ligurian ki natif natal yo yo te di nan lejann yo sou lòt nan reyinyon an ak sendika ant maren an Protis (ki soti nan Focese) ak bèl Gyptis (pitit fi wa a nan Ligurians Segobrigi Nanno nan ).

Anviwon trannsenkan apre, Poca te konkeri Phocaea. Phocians yo te pran refij nan koloni Alalia nan Corsica , men kounye a rejyon an pa gen plas ankò pou yon lòt poto administratif, e se lagè a: etrusk yo ak Carthaginians yo te fè fas a yo nan batay la naval nan Alalia ( 535 BC ). Phocians yo te genyen, men te soufri tankou domaj grav nan bato yo ke yo te pito pou yo avanse pou Elea . Masalia Se poutèt sa rete sèlman vre grèk fòs komèsyal la nan basen an ki te pita domine pa lavil Wòm.

Jiska 49 BC, Marseille te yon vil-eta gouvène pa yon oligachi ki baze pouvwa li sou aktivite komèsan. Nan 49 BC lavil la, ki bò ak Pompey , te bat pa Julius Caesar . Li jere, sepandan, yo kenbe endepandans li yo, men soti nan moman sa a sou bès komèsyal li yo kòmanse. Nan fen senkyèm syèk la. lavil la tonbe nan men Visigoths yo ( 476 ) Lè sa a, burgundyen yo ak Ostrogoths yo , men dominasyon yo Barber pa gen okenn efè enpòtan sou Marseille. Nan 536 AD, Provence te anekse nan teritwa a nan Frank yo , ak lavil la te yon lòt fwa ankò yon enpòtan mwaye komèsyal yo. Yon lòt peryòd nwa rive, sepandan, soti nan alantou 600 a 650 , lè revòlt ak epidemi lakòz yon bès popilasyon an. Nan 838 Arab la te sakaje vil la, ak atak yo nan Saracens yo ak pirat , nan syèk la IX ak X. lakòz yon kanpe tanporè nan aktivite komèsyal la deja febli. Vil la ranpa nan tèt li, ak nouvo mi yo bati nan mi yo grèk-Women. Anviwon 950 , Provence te ceded bay wa a nan Bourgogne , ak Marseille te deklare azil pou etranje yo.

Konte yo nan Provence kite vil la nan Marseille, gouvène pa yon konsil, yon otonomi gwo jouk dominasyon an Raymond Berengar IV nan Provence . Marseille okòmansman reziste tantativ li nan kontwòl, men evantyèlman te soumèt ak rekonèt souverènte li nan 1243 . [5] Apre lanmò li, pitit fi li Beatrice Provence te marye an 1246 ak frè Louis IX , Charles, ki fè l konte. Charles kontinye chanjman administratif bofis li a, ki rekonsilye mekontantman. Marseille te revòlte an 1248 , anba lidèchip de nòb lokal yo, Barral di Baux ak Bonifaci VI de Castellana , pandan ke Charles te angaje nan setyèm kwazad la . Charles te retounen an 1250 e li te fòse Marseille al rann tèt li an 1252 . Marseille leve ankò, nan 1262 , anba Boniface nan Castellane ak Hugh nan Baux, kouzen Barral des Baux (ki te rete fidèl epi ki te ede genyen revòlt la). [6] Charles te fè revòlt la desann nan 1263 . Komès mache byen e Marseille pa ba li okenn pwoblèm ankò. [7] Nan 1348 vil la te frape fò anpil pa epidemi an bubonik , ki kontinye frape tanzantan jiskaske 1361. Kòm yon gwo pò, Marseille se te kwè yo te youn nan premye plas yo an Frans rankontre epidemi an ak kèk 15,000 moun te mouri nan vil la soti nan yon popilasyon de 25,000 pandan peryòd li yo nan pwosperite ekonomik nan syèk anvan an. [8] Richès nan vil la diminye menm plis lè yo te sakaje ak piye pa Aragonese la nan Alfonso V nan 1423 , ki moun ki, retounen soti nan Naples ak flòt li yo, te vle pini Marseillais la pou sipò naval yo bay Louis III nan Anjou. .

Marseille te ini ak Provence nan 1481 ak Lè sa a, enkòpore nan Peyi Wa ki nan Lafrans ane annapre a, men byento akeri yon repitasyon kòm yon vil rebèl kont gouvènman santral la . [9] Apeprè 30 ane apre aneksyon an Lafrans, wa Francis I te vizite Marseille, nan kiryozite yo wè Rinoseròs la ke wa Manuel I nan Pòtigal te voye bay Pap Leo X men ki te nofraj ak bato a sou Île d'If la . Kòm yon rezilta nan vizit la, fò a nan chato d'If te bati, ki te ede kèk ane pita yo anpeche Marseille ke yo te sènen pa twoup yo nan Sentespri Anpi Women an .

Marseille te vin yon baz pou alyans Franco-Ottoman an nan 1536 , lè yon flòt Franco-Tik estasyone nan pò a nan vil la, menase pa Anpi a ak espesyalman pa Repiblik la Genoa . [10] Rive nan fen 16yèm syèk la Marseille te frape pa yon epidemi epidemi.

Grand-Saint-Antoine a , yon bato ki soti nan Levante (yon rejyon nan peyi Siri ), waf nan Marseille sou 25 Me, 1720 e li te bay monte epidemi an nan 1720 , epidemi an epidemi dènye anrejistre an Frans . An reyalite, kago li yo ki gen ladan tisi ak boul koton te enfekte ak basil Yersin a , ki te lakòz epidemi epidemi an. Apre neglijans grav, e malgre prezans nan règleman karantèn trè strik pou pasaje yo ak machandiz yo, epidemi an gaye nan tout vil la. Pi gran an ak bidonvil yo te frape ki pi difisil la. Malè a gaye trè vit nan vil la kote li te lakòz apeprè 40,000 viktim soti nan 90,000 moun, plis viktim yo plis pase 120,000 nan Provence soti nan yon popilasyon de apeprè 400,000 moun.

Yon lòt karakteristik nan vil la se endepandans li soti nan lòt lavil yo ak nan pouvwa (konprann tankou pouvwa a franse santral, wa a ak Paris): Marseille se yon vil ki chanje drapo (ak souveren) selon enterè li yo. Pou yon tan long li te gen administrasyon pwòp li yo. Se sèlman ak Revolisyon franse a , avèk entansyon pou inifye Lafrans anba yon sèl lajan, yon sèl lang ak menm dwa ak devwa pou tout moun, Marseille pèdi tandans otonòm sa a ke li te toujou eseye kenbe.

Pandan premye mwatye nan ventyèm syèk la , Marseille selebre estati li kòm yon "pò nan anpi a" nan egzibisyon kolonyal yo nan 1906 ak 1922 ; [11] eskalye a moniman nan estasyon tren an, fè lwanj konkèt kolonyal franse, dat soti nan peryòd sa a.
Nan kat apremidi 9 oktòb 1934 , wa Aleksann I nan Yougoslavi debake nan pò Marseille akeyi pa Minis afè etranjè fransè a Louis Barthou ; nan yon trimès kat nan apremidi a, Vlada Černozemski , ki fè pati Macedonianganizasyon Revolisyonè Entèn Masedwan an , ki te vize endepandans Masedwan nan men Yougoslavi e ki te gen koneksyon avèk fòmasyon kwoasyen Ustaše nan Ante Pavelić , [12] te apwoche wayal la machin, kole sou bò a ak vide magazin nan nan Mauser C96 l ' sou wa a ak minis Barthou. Menm lè ofisye yo eskòt louvri dife pwi enflasyon, ak Chernozemski te imedyatman touye pa pistolè vaksen ak nepe soti nan monte nan gad. Te machin nan ak wa a ak minis la te pran nan estasyon lapolis la kote yo te eseye bay premye swen blese yo, men Alexander, nan senk, pèdi konesans ak mouri. Minis Barthou te transpòte nan lopital Hôtel-Dieu kote li te mouri nan demen: otopsi a te montre ke bal ki te touye l 'yo se sa yo ke polis franse yo te tire. Akòz panik la ki te leve nan foul la, de sivil yo te aksidantèlman touye pa bal pèdi. Asasina a nan Alexander I te premye touye moun filme-li nan istwa epi li rete youn nan pye ki pi enpòtan jounal nouvèl toujou nan egzistans lan.

Nan peryòd ki genyen ant de lagè mondyal yo, Marseille te vin konnen pou rezo dans li yo nan krim òganize . Simon Kitson demontre ki jan koripsyon te gaye toupatou nan administrasyon an ak polis la. [13]

Pandan Dezyèm Gè Mondyal la , Marseille te frape sou 1 jen 1940 pa yon bonbadman Alman ki te kite 32 mouri ak anviwon 60 blese, menm jou a ki fèk kreye brigad ponpye marin kite kazèn lan pou yon ti tan nan rue de Lyon a ak pran posesyon Boulevard la de Estrasbou . [14] Sou 21 jen yon dezyèm bonbadman lou , fwa sa a te fè pa Italyen yo, kite 144 mouri ak 136 blese. [15] [16]

Apre kapitilasyon an nan Lafrans, Marseille rete nan teritwa a nan Vichy Lafrans , ki gen sò swiv jiskaske envazyon an Italyen-Alman an 1942 deside pa Hitler . Vil la te Lè sa a, okipe, tankou rès la nan "zòn nan gratis", pa twoup Alman sou 12 novanm 1942 jouk Out 1944. Vil la te soufri anpil nan okipasyon Alman an, espesyalman pandan wonn-up la nan Marseille, ki frape distri a nan Le Panier nanpò a fin vye granmoun , ki te konsidere kòm yon "distri krim" pa Nazi yo. Nan nwit ant 22 ak 23 janvye 1943, plizyè milye moun te arete e de jou apre, 24 janvye, jeneral SS Karl Oberg , ki te ede pa prefè René Bousquet (responsab tou, pami lòt bagay, pou wonn-up nan Velodrome d'Inverno a ), te bay lòd rezidan yo sou Old Port la kite kay yo nan lespas de zè de tan, ak 30 kg nan bagaj. 30,000 moun yo te depòte. Pandan de semèn kap vini yo, 1,500 bilding yo te eksploze ak dinamit , detwi pò a fin vye granmoun epi kite yon jaden nan kraze jouk liberasyon an Alye nan lavil la. Plis pase 4,000 jwif yo te awondi nan Marseille pandan Operasyon Tiger ; yo te transfere nan kan detansyon anvan yo te depòte nan kan konsantrasyon Polòy okipe Nazi yo pou eliminasyon. [17]
Marseille tou te soufri plizyè bonbadman ayeryen nan moman sa a. 27 Me 1944, yon bonbadman estratejik Ameriken devaste te lakòz anpil domaj nan vil la e li te lakòz lanmò nan 1 752 Marseillais, 2 761 blese ak plis pase 20 000 moun ki deplase; sou 400 Alman soti nan twoup yo okipasyon tou mouri nan bonbadman an. [14] Sou Out 21, 1944, lame Alman an fèmen tout pò ak enstalasyon militè yo anvan yo kite lavil la ak plis pase 200 bato te koule. Pi popilè transbordeur la te tou detwi: [18] sou 22 Out 1944, lame Alman an kònen moute pon an nan pò a fin vye granmoun yo bloke pò a pandan batay la nan Marseille , men nan de pilon yo, se sèlman yon sèl tonbe. Lòt la te detwi sou, 1 septanm 1945, ak yon chaj nan 400 kg nan eksplozif.
Sou 23 Out 1944, twoup franse yo, kòmande pa Jeneral de Montsabert, antre nan lavil la ak pran posesyon Rue de Rome a nan Belle-de-Mai , men lavil la te libere pa alye yo sou 29 Out, lè Jeneral de Lattre de Tassigny li defile armée d'Afrique sou Canebière la . [14]

Soti nan ane 1950 yo ivè, Marseille reprezante yon pò nan antre pou plis pase yon milyon imigran an Frans. An 1962 , apre fen Lagè Aljeryen an , ansyen koloni franse Aljeri te vin endepandan (sa ki lakòz fen Katriyèm Repiblik la [19] ak anpi kolonyal franse a ) e te gen yon gwo koule nan Marseille. peyi endepandan, ki gen ladan alantou 150,000 kolon franse ( pieds-noirs ). [20] Majorite imigran yo te rete nan vil la, konsa kreye yon katye franko-afriken ak yon gwo mache.

Apati ane 1970 yo ak ane 1980 yo , endepandans pwogresis koloni franse yo te afebli ekonomi vil la. Marseille te soufri tou de yon move repitasyon ki lye ak ensekirite ak gwo zafè bandi ( koneksyon franse , asasina jij Pierre Michel sou 21 oktòb 1981 , elatriye). An 1973 , nan yon kontèks tansyon ki antoure imigrasyon ak apre asasina yon chofè otobis pa yon Aljeryen, deranje dapre anbasad Aljeryen an, yon vag vyolans rasis te eklate nan vil la.

An 1977 , tren an te mete nan sèvis.

Atak la sou estasyon Saint-Charles nan Marseille sou 31 Desanm 1983 a 20:09, te pote soti nan teroris yo nan rezo a entènasyonalis ak mèsenè Separat , ki te koze 3 lanmò (5 ak viktim yo nan eksplozyon an similtane sou tren an TGV tou pre Tain -l 'lermitaj ) ak 50 blese. [21]

Sou 1 oktòb 2017, yon Islamis Tunisian, yon sipòtè nan ISIS , touye 2 ti fi ki gen laj 17 ak 21 ak yon kouto anvan yo te elimine pa polis la; Eta Islamik la reklame responsablite pou atak la. [22]

Manto zam

Icône loup mgx2.svg Menm sijè an detay: manto nan bra Marseille .

Rad la nan Marseille gen blazon sa a : an ajan sou kwa a ble .

Moniman ak kote nan enterè yo

View nan pò a, nan background nan, Notre Dame de la Garde
  • Vieux Port la (Old Port), ozalantou ki vil la devlope sou syèk yo. Senbòl nan Marseille ansanm ak Bazilik la nan Notre Dame de La Garde ki vle di soti sou ti mòn lan tankou si pwoteje li epi salye maren yo, Vieux Port la te modifye nan 2013 kowenside ak plasman nan Marseille Kapital la Kilti: pati santral la nan Port la Vieux kay yon gwo estrikti reflete ki pwoteje pasan-pa soti nan eleman yo ak pèmèt lèt la fè yon gade nan refleksyon yo pa ogmante tèt yo.
  • Katedral la Marseille ( La Gwo ), yon gwo bilding neo-Bizanten;
  • Jardin des Vestiges yo (Jaden nan vestij yo ), kote gen kadav yo nan pò a kote moun Lagrès yo te ateri;
  • Hôtel de Ville , chèz majistra-a nan Marseille sou Vieux Port la .
  • La Canebière , avni santral la nan vil la ki yon fwa konekte jaden yo nan nò lavil la ak Vieux Port la;
  • Hôtel-Dieu , ansyen lopital, kounye a transfòme an yon otèl 5-zetwal;
La Canebière ak Palè a Stock Exchange

Sosyete

Evolisyon demografik

Moun ki fè sondaj yo

Imigrasyon

7th arrondissement nan Marseille

Akòz enpòtans li kòm yon pò Mediterane, Marseille te toujou yon gwo pòtay an Frans. Sa a te atire anpil imigran, sa ki fè Marseille yon po k ap fonn kosmopolit. Rive nan fen 18tyèm syèk la, apeprè mwatye nan popilasyon vil la te fèt yon lòt kote nan Provence oswa nan sid Lafrans. [23] [24]

Kondisyon ekonomik ak enstabilite politik nan Ewòp ak rès mond lan te lakòz plizyè vag imigran pandan 20yèm syèk la: moun Lagrès yo ak Italyen yo te rive nan fen 19yèm syèk la (nan pwemye mwatye nan 20yèm syèk la 40% nan lavil la te nan Orijin Italyen), [25] Larisi yo nan 1917; Armenyen yo nan 1915 ak 1923; Vyetnamyen yo nan 1920s yo, 1954s ak apre 1975; [26] kou pandan ane 1920 yo ak ane 1930 yo; Espayòl apre 1936; Maghrebians (tou de Arab ak Berebè ) nan peryòd ki genyen ant de lagè mondyal yo; sub-Saharan Afriken apre 1945; pieds-noirs yo sove ansyen franse Aljeri an 1962; finalman imigran ki soti nan Komò yo . Moun ki abite nan vil ki gen orijin Maghrebi yo te otan ke 70,000 (sitou nan Aljeri) nan 2006 e menm plis pase 100,000 nan 2011, jis senk ane pita.

Dezyèm pi gwo kominote a etranje nan Marseille se te fè leve nan imigran ki soti nan Komò yo , ki moun ki kantite lajan alantou 45,000 moun. [25]

Istoryen Michel Vovelle estime ke nan fen 18tyèm syèk la Italyen yo nan Marseille te deja ant 5,000 ak 6,000 moun, soti nan yon popilasyon total de 100,000 moun: nan tan sa a yo reprezante 70% nan etranje yo ki abite nan vil la. [27] Imigrasyon Italyen te grandi espesyalman ant 1850 ak peryòd ki genyen ant de gè mondyal yo ak nan 1934 Italyen yo nan vil la te 127,000, ki reprezante de tyè nan popilasyon etranje a. Apati de peryòd sa a, politik anti-egzòd ki te aplike pa rejim fachis la te mete yon fren konsiderab sou emigrasyon Italyen an. [27] Kounye a, gen apeprè 300 000 Marseillais ki gen orijin Italyen , oswa 35% nan popilasyon an nan Marseille. [28]

Marseille genyen tou dezyèm pi gwo kominote korsik ak ameni an Frans, apre Pari. Lòt kominote enpòtan yo se Tik yo , Chinwa yo ak Vyetnamyen yo . [29]

An 1999, nan plizyè arrondissements , apeprè 40% nan jèn moun ki poko gen laj 18 yo te ki gen orijin Maghreb (omwen yon paran). [30]

Depi 2013, imigran ki soti nan Ewòp lès yo te vini nan travay nan Marseille, atire pa pi bon opòtinite travay ak klima a bèl nan lavil Mediterane a. Nasyonalite yo ki pi anpil yo se roumen ak / oswa poto . [31]

Gwo kominote imigran yo
(plis pase 5 000 moun)
Nasyonalite Popilasyon (2011) [32]
Aljeri Aljeri 37.673
Tinizi Tinizi 32 800
Mawòk Mawòk 30 000
Latiki Latiki 12 283
Itali Itali 9 094
Polòy Polòy 8 227
Woumani Woumani 7 134
Pòtigal Pòtigal 6 988
Espay Espay 5 002

Relijyon

La Gwo katedral

Marseille se vil la franse ak pwopòsyon nan pi gwo nan Mizilman ak fidèl 200,000 li yo (youn nan kat moun ki rete) ak 63 kote pou adore deja itilize pou Mizilman yo. [33]

Kilti

«Mwen konvenki ke Marseille se pi bèl vil an Frans. Li tèlman diferan de tout lòt yo. "

( Arthur Schopenhauer , Travelogue [34] )

Edikasyon ak rechèch

Inivèsite a nan Aix-Marseille te fonde an 2012 nan fizyon an nan twa inivèsite anvan yo. Kanpis yo Marseille prensipal yo sitiye nan Luminy (syans ak espò), Saint-Charles (syans ak literati), Saint-Jérôme (syans), Château-Gombert (syans), La Timone (medikaman), Canebière (lalwa ak ekonomi) ak Colbert (ekonomi). Polytechnic nan Marseille ak École de jounalis ak kominikasyon d'Aix-Marseille tou depann sou inivèsite a .

Lòt enstitisyon edikasyon siperyè nan Marseille gen ladan École pour l'formatique et les nouvelles technologies (syans enfòmatik), Institut polytechnique des sciences avancées (Engineering), École centrale de Marseille (Engineering), École nationale supérieure d'architecture de Marseille (achitekti), École supérieure des beaux-arts de Marseille (Fine Arts), École nationale supérieure maritime (navigasyon), Kedge Business School (ekonomi ak komès) ak yon sant rejyonal nan EHESS (ekonomi ak komès).

Akademi an Marseille nan Syans, Lèt ak Atizay te fonde an 1726, pandan y ap Marseille Obsèvatwa Astwonomik la te fonde an 1863.

Collège Saint-Mauront se yon lekòl Katolik ki gen yon majorite elèv Mizilman yo.

Marseille gen uit bibliyotèk minisipal yo. [35]

Mize

Marseille gen tout pouvwa a divès kalite mize atizay nan mitan ki pi enpòtan an se mize a nan Fine Arts, mize a Cantini.

Altri musei sono il Museo di storia di Marsiglia , il Museo d'arte contemporanea di Marsiglia , il Museo di storia naturale di Marsiglia .

Teatri e locali

L' Opéra municipal de Marseille è stata costruita nel 1920 al posto del Grand-Théâtre che risaliva al 1786 , distrutto da un incendio nel 1919 .

Théâtre du Gymnase è un teatro all'italiana costruito a partire dal 1804 . Nel Novecento è servito come teatro di prosa, ma anche come sala da concerto per Jacques Brel o Charles Aznavour . Chiuso nel 1980 per vetustà, ha riaperto nel 1986 grazie al mecenate americano Armand Hammer . È stato successivamente ristrutturato nel 2015. [36]

La Criée è il teatro nazionale di Marsiglia. Vecchio mercato all'ingrosso del pesce, il teatro è stato fondato nel 1981 ed ha sede sul quai de Rive Neuve.

Tra i tanti luoghi di spettacolo cittadini si deve ricordare anche La Friche .

Fra la fine dell'Ottocento e l'inizio del Novecento Marsiglia fu una città all'avanguardia del cabaret , dell' operetta e del music-hall . Fra i locali di questo tipo ebbe particolare fama l' Alcazar . Grandi artisti come Yves Montand , Tino Rossi , Raimu , Maurice Chevalier , Gaby Deslys o Fernandel debuttarono a Marsiglia prima di conoscere il successo a Parigi .

Cucina

Pastis (bevanda alcolica speziata a base di anice bevuta come aperitivo), aioli (salsa a base di aglio), tapenade (antipasto a base di acciughe sotto sale , olive, capperi e aglio), bouillabaisse (zuppa di pesce, con salse e verdure), Panisse (sottile galletta di farina di ceci). La birra La Cagole vuole rifarsi alla rappresentazione popolare della vecchia Marsiglia di Marcel Pagnol .

Geografia antropica

Suddivisione

Marsiglia è divisa in 16 arrondissement municipali , anch'essi divisi in quartieri (111 in totale). Gli arrondissement sono raggruppati due a due in settori, e ognuno degli 8 settori ha il proprio consiglio e il proprio sindaco, come gli arrondissement di Parigi o di Lione . Il fiume cittadino si chiama Huveaune .

La Grande Marsiglia

Magnifying glass icon mgx2.svg Lo stesso argomento in dettaglio: Grande Marsiglia .
Panoramica della città dalla basilica di Notre-Dame-de-la-Garde

Da luglio 2000 , Marsiglia si è associata con dei comuni limitrofi per formare la Communauté urbaine Marseille Provence Métropole , riconoscendo a livello amministrativo la " Grande Marsiglia " come comunità urbana . Questa struttura intercomunale conta 18 membri: Allauch , Carnoux-en-Provence , Carry-le-Rouet , Cassis , Ceyreste , Châteauneuf-les-Martigues , La Ciotat , Ensuès-la-Redonne , Gémenos , Gignac-la-Nerthe , Marignane , Marsiglia, Plan-de-Cuques , Roquefort-la-Bédoule , Le Rove , Saint-Victoret , Sausset-les-Pins , Septèmes-les-Vallons .

Cantoni

Fino al 2014 la città di Marsiglia è stata amministrativamente divisa in 25 cantoni:

  • cantone di Marsiglia-La Belle-de-Mai
  • cantone di Marsiglia-Belsunce
  • cantone di Marsiglia-La Blancarde
  • cantone di Marsiglia-Le Camas
  • cantone di Marsiglia-La Capelette
  • cantone di Marsiglia-Les Cinq-Avenues
  • cantone di Marsiglia-Les Grands-Carmes
  • cantone di Marsiglia-Mazargues
  • cantone di Marsiglia-Montolivet
  • cantone di Marsiglia-Notre-Dame-du-Mont
  • cantone di Marsiglia-Notre-Dame-Limite
  • cantone di Marsiglia-Les Olives
  • cantone di Marsiglia-La Pointe-Rouge
  • cantone di Marsiglia-La Pomme
  • cantone di Marsiglia-La Rose
  • cantone di Marsiglia-Saint-Barthélemy
  • cantone di Marsiglia-Sainte-Marguerite
  • cantone di Marsiglia-Saint-Giniez
  • cantone di Marsiglia-Saint-Just
  • cantone di Marsiglia-Saint-Lambert
  • cantone di Marsiglia-Saint-Marcel
  • cantone di Marsiglia-Saint-Mauront
  • cantone di Marsiglia-Les Trois Lucs
  • cantone di Marsiglia-Vauban
  • cantone di Marsiglia-Verduron

Nessuno dei cantoni includeva comuni limitrofi.

A seguito della riforma approvata con decreto del 18 febbraio 2014, [37] che ha avuto attuazione dopo le elezioni dipartimentali del 2015, il territorio comunale della città è stato diviso in 12 cantoni:

  • Cantone di Marsiglia-1
  • Cantone di Marsiglia-2
  • Cantone di Marsiglia-3
  • Cantone di Marsiglia-4
  • Cantone di Marsiglia-5
  • Cantone di Marsiglia-6
  • Cantone di Marsiglia-7
  • Cantone di Marsiglia-8
  • Cantone di Marsiglia-9
  • Cantone di Marsiglia-10
  • Cantone di Marsiglia-11
  • Cantone di Marsiglia-12

Nessuno dei cantoni include comuni limitrofi.

Infrastrutture e trasporti

Ferrovie

La stazione di Marsiglia Saint-Charles è il principale scalo ferroviario cittadino.

Mobilità urbana

Magnifying glass icon mgx2.svg Lo stesso argomento in dettaglio: Metropolitana di Marsiglia .

La città è dotata di un servizio metropolitano di trasporti.

Porti

Magnifying glass icon mgx2.svg Lo stesso argomento in dettaglio: Gran porto marittimo di Marsiglia e Porto vecchio di Marsiglia .

Marsiglia ha un importante porto, il Gran porto marittimo di Marsiglia , mentre lo storico Porto vecchio di Marsiglia , nel centro della città, è rimasto come porto turistico dopo la costruzione del nuovo porto nel XIX secolo .

Aeroporti

La città è servita dall' Aeroporto di Marsiglia Provenza .

Amministrazione

Le elezioni municipali si svolgono per settore. Ogni settore elegge i suoi consiglieri (303 in totale), di cui un terzo saranno consiglieri municipali.

Numero di consiglieri eletti per settore:

Settore 1 2 3 4 5 6 7 8 Totale
Consiglieri di settore 22 16 22 30 30 26 32 24 202
Consiglieri municipali 11 8 11 15 15 13 16 12 101
Numero totale di eletti 33 24 33 45 45 39 48 36 303

Ultimi sindaci di Marsiglia:

Gemellaggi

Marsiglia è gemellata con:

Sport

Gli sport più popolari sono il calcio ( Olympique de Marseille , le cui partite si svolgono allo stade Vélodrome ) e la pétanque .

Note

Esplicative

Bibliografiche

  1. ^ ( FR ) Populations légales 2015 - Commune de Marseille (13055) , su insee.fr . URL consultato il 14 febbraio 2019 .
  2. ^ AAPA Statistica mondiale Porti
  3. ^ Tim. FGrHist 566 F 72.
  4. ^ ( FR ) Alice Develey, Marseille, Massilia, Massalia... d'où vient ton nom ? , su Le Figaro.fr , 11 aprile 2017. URL consultato il 13 giugno 2020 .
  5. ^ Abulafia 1999, p. 373: "[Some, like] Marseilles, had had their consulates confirmed by the counts and were close to enjoying complete independence. Ramon-Berenguer V set out to reverse this ... Marseille, however, refused ... the Marseillais did recognize Ramon-Berenguer's suzerainty in 1243."
  6. ^ Steven Runciman , The Sicilian Vespers: A History of the Mediterranean World in the Later Thirteenth Century , Londra, 1958, Cambridge University Press. pp. 72–76. OCLC 315065012
  7. ^ Abulafia 1999, p. 374: "[Marseille] was subdued once and for all in 1263. Probably the major factor in reconciling the Provençal towns to the loss of their independence was their general economic prosperity."
  8. ^ Duchêne & Contrucci 1998, p. 182.
  9. ^ Duchêne & Contrucci, Chronologia , 1998, pagina 182 e Parte III, Capitoli 25–36.
  10. ^ Stanley Leathes, The Cambridge Modern History , a cura di Adolphus William Ward, GW Prothero e Stanley Leathes, vol. 10, Cambridge, University Press, 1906, p. 72. URL consultato il 1º febbraio 2010 .
  11. ^ Paul Stuart Landau e Deborah D. Kaspin, Images and empires: visuality in colonial and postcolonial Africa , University of California Press , 2002, p. 248 , ISBN 0-520-22949-5 .
  12. ^ Alexander I sul sito dell'Enciclopedia britannica - URL consultato il 17/10/2011
  13. ^ Simon Kitson, Police and Politics in Marseille, 1936-1945 , Brill, 2014, ISBN 978-90-04-26523-3
  14. ^ a b c La libération de Marseille sur libertyship.be .
  15. ^ Marseille Bombardement 21 juin 40 [ collegamento interrotto ] , Forum Italie 1935-45
  16. ^ Eddy Florentin, Les rebelles de La Combattante , Flammarion, 2008, pagina 58, ISBN 9782841412266
  17. ^ Martin Gilbert,The Holocaust: The Jewish Tragedy , Collins, 1986, pp. 530 -531, ISBN 9780002163057 .
  18. ^ Marseille honore ses libérateurs marocains , 23 settembre 2006.
  19. ^ The French defeat in the war effectively signaled the end of the French Empire" Collective Memory: France and the Algerian War (1954-1962), Jo McCormack - 2010 [1]
  20. ^ Damian Moore, Multicultural Policies and Modes of Citizenship in European Cities: Marseilles ( DOC ), su unesco.org , UNESCO. URL consultato il 5 maggio 2009 .
  21. ^ ( FR ) "Carlos" jugé à nouveau en France , su lexpress.fr .
  22. ^ Marsiglia: due donne morte in attacco con coltello, ucciso l'aggressore. L'Isis rivendica
  23. ^ Claude Liauzu, Histoire des migrations en Méditerranée occidentale , Bruxelles, 1996, Editions Complexe. ISBN 2-87027-608-7 .
  24. ^ Roger & Duchêne Jean Contrucci, Marseille, 2600 ans d'histoire , Parigi, 1998, Editions Fayard. ISBN 2-213-60197-6 .
  25. ^ a b Local0631EN:Quality0667EN ( PDF ), su eurofound.europa.eu . URL consultato l'8 luglio 2009 .
  26. ^ Les Vietnamiens a Marseille Alain Guillemin, Archiviato il 23 marzo 2014 in Internet Archive .
  27. ^ a b Le temps des Italiens Archiviato il 23 settembre 2015 in Internet Archive ., Dossier pédagogique, Archives Départementales des Bouches-du-Rhône, 40 pagina.
  28. ^ Sylvia Poggioli, NPR - Diverse Marseille Spared in French Riots , 10 dicembre 2005.
  29. ^ Diverse Marseille Spared in French Riots , su npr.org . URL consultato il 1º febbraio 2010 .
  30. ^ Michèle Tribalat, Les concentrations ethniques en France , 2007 Archiviato il 16 settembre 2011 in Internet Archive .
  31. ^ Insee – Population – Les immigrés récemment arrivés en France – Une immigration de plus en plus européenne , su insee.fr .
  32. ^ Aire urbaine 2010 de Marseille – Aix-en-Provence (003) – NAT1 – Population par sexe, âge et nationalité – 2011 , su INSEE . URL consultato il 2 giugno 2015 .
  33. ^ Una nuova mega Moschea sorgerà a Marsiglia Archiviato il 24 settembre 2015 in Internet Archive . . URL consultato il 20-01-2012
  34. ^ Armando Editore, 1997, 96 p.
  35. ^ ( FR ) Marseille Ville de, Portail Annuaire Lieux Culturels de la Ville de Marseille - Bibliothèques - Archives - Médiathèques , su www.marseille.fr . URL consultato il 15 maggio 2018 (archiviato dall' url originale l'11 marzo 2018) .
  36. ^ Julia, Le théâtre du Gymnase rénove l'une des plus belles façades de la Canebière , 27 maggio 2015, sul sito madeinmarseille.net .
  37. ^ ( FR ) Décret n° 2014-271 du 27 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département des Bouches-du-Rhône , su legifrance.gouv.fr , http://www.legifrance.gouv.fr/ , 27 febbraio 2014. URL consultato il 10 giugno 2015 .
  38. ^ Città gemellate dal sito di Genova [ collegamento interrotto ] , su comune.genova.it . URL consultato il 30 dicembre 2010 .
  39. ^ Città gemellate con Tirana dal suo sito ufficiale ( PDF ), su tirana.gov.al . URL consultato il 26 luglio 2010 (archiviato dall' url originale il 10 ottobre 2011) .

Voci correlate

Altri progetti

Collegamenti esterni

Controllo di autorità VIAF ( EN ) 157970874 · LCCN ( EN ) n79108882 · GND ( DE ) 4037694-1 · BNF ( FR ) cb11864855c (data) · WorldCat Identities ( EN ) lccn-n79108882
Francia Portale Francia : accedi alle voci di Wikipedia che parlano della Francia